Bệnh hô hấp trên heo không chỉ gây ho hoặc khó thở mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lượng thức ăn tiêu thụ, tốc độ tăng trọng và thời gian xuất bán. Trong đó, APP có thể gây viêm phổi màng phổi với diễn biến nhanh, còn Mycoplasma hyopneumoniae thường gây suyễn heo kéo dài. Green Vet mời người chăn nuôi cùng tìm hiểu đặc điểm của hai tác nhân và những chỉ số cần theo dõi để hạn chế thiệt hại cho trang trại.
APP có thể gây viêm phổi màng phổi cấp tính
APP là tên viết tắt của Actinobacillus pleuropneumoniae, vi khuẩn gây bệnh viêm phổi màng phổi truyền nhiễm trên heo. Bệnh có thể diễn biến từ quá cấp, cấp tính đến mạn tính, tùy thuộc vào độc lực của vi khuẩn, tình trạng miễn dịch và sức khỏe của đàn.
Ở thể cấp tính, heo có thể sốt, bỏ ăn, ít vận động, ho, thở bụng và gắng sức để hô hấp. Một số con xuất hiện tình trạng tím tai, tím mõm, suy yếu nhanh hoặc chết đột ngột. Trường hợp nặng có thể thấy dịch bọt lẫn máu ở mũi hoặc miệng.
Ở thể mãn tính, triệu chứng thường kín đáo hơn. Tổn thương phổi và màng phổi vẫn có thể kéo dài, khiến heo ho dai dẳng, giảm ăn và tăng trọng chậm. Một số tổn thương viêm dính màng phổi chỉ được phát hiện tại lò mổ.
Việc chẩn đoán APP cần kết hợp dữ liệu dịch tễ, triệu chứng, bệnh tích và kết quả xét nghiệm. Nuôi cấy vi khuẩn hoặc PCR có thể được sử dụng để xác nhận tác nhân và phân biệt APP với các vi khuẩn khác trong phức hợp bệnh hô hấp.
Mycoplasma gây suyễn heo và làm giảm tăng trọng
Mycoplasma hyopneumoniae là tác nhân chính gây bệnh viêm phổi địa phương, thường được gọi là suyễn heo. Bệnh thường có tỷ lệ mắc cao nhưng tỷ lệ chết thấp nếu không xảy ra đồng nhiễm nghiêm trọng.
Dấu hiệu thường gặp nhất là ho khan kéo dài. Tiếng ho trở nên rõ hơn khi heo vận động hoặc được lùa dậy. Khi bệnh tiến triển, đàn có thể thở nhanh, giảm ăn, tăng trọng chậm và mất dần độ đồng đều.
- hyopneumoniae làm suy yếu cơ chế bảo vệ của đường hô hấp. Khi hàng rào bảo vệ bị tổn thương, các vi khuẩn và virus khác có điều kiện tham gia, khiến mức độ viêm trở nên nghiêm trọng hơn.
Tỷ lệ chết thấp không đồng nghĩa với thiệt hại thấp. Một đàn heo ho kéo dài vẫn có thể giảm tăng trọng trung bình ngày, tăng hệ số chuyển đổi thức ăn và cần nhiều thời gian hơn để đạt trọng lượng xuất bán.
APP và Mycoplasma khác nhau như thế nào?
APP thường gây bệnh với diễn biến nhanh và nguy cơ tử vong cao hơn trong các đợt bùng phát cấp tính. Ngược lại, M. hyopneumoniae thường gây ho kéo dài và làm suy giảm năng suất một cách âm thầm.
| Tiêu chí | APP | Mycoplasma hyopneumoniae |
| Bệnh điển hình | Viêm phổi màng phổi | Viêm phổi địa phương, suyễn heo |
| Diễn biến | Bệnh có thể diễn biến quá cấp hoặc cấp tính. | Bệnh thường diễn biến kéo dài và mang tính mạn tính. |
| Dấu hiệu nổi bật | Heo sốt, bỏ ăn, thở bụng, khó thở hoặc chết đột ngột. | Heo ho khan, ho rõ khi vận động và tăng trọng chậm. |
| Tỷ lệ chết | Tỷ lệ chết có thể cao khi bệnh bùng phát nặng. | Tỷ lệ chết thường thấp nếu không có đồng nhiễm nghiêm trọng. |
| Thiệt hại chính | APP gây hao hụt đầu con, tổn thương phổi và giảm tăng trọng. | Mycoplasma làm tăng FCR, kéo dài ngày nuôi và giảm độ đồng đều của đàn. |
Hai tác nhân này có thể xuất hiện đồng thời với PRRS, cúm heo, Pasteurella multocida và nhiều tác nhân khác. Khi xảy ra đồng nhiễm, triệu chứng và bệnh tích thường phức tạp hơn.
Vì sao bệnh hô hấp làm năng suất chăn nuôi suy giảm?
Khi phổi bị viêm, khả năng trao đổi khí sẽ giảm. Cơ thể phải sử dụng nhiều năng lượng hơn cho hoạt động hô hấp, đáp ứng miễn dịch và phục hồi mô tổn thương.
Trong cùng thời gian đó, heo bệnh thường giảm lượng thức ăn tiêu thụ. Phần dinh dưỡng dành cho tăng trưởng vì vậy bị thu hẹp, dẫn đến nhiều hệ quả:
- Tăng trọng trung bình ngày của đàn giảm.
- Hệ số chuyển đổi thức ăn tăng.
- Thời gian đạt trọng lượng xuất bán kéo dài.
- Mức độ đồng đều giữa các cá thể giảm.
- Chi phí thuốc, xét nghiệm và nhân công tăng.
- Nguy cơ loại thải hoặc hao hụt đầu con tăng.
APP thường gây thiệt hại rõ rệt khi bệnh bùng phát và làm tăng tỷ lệ chết. Mycoplasma lại gây tổn thất tích lũy trong nhiều tuần thông qua giảm tăng trọng, tăng FCR và kéo dài thời gian nuôi.
Cần làm gì khi đàn heo xuất hiện dấu hiệu hô hấp?
Khi đàn heo bị ho, sốt, giảm ăn hoặc khó thở, trang trại cần ghi nhận độ tuổi, khu chuồng và thời điểm xuất hiện bệnh. Tỷ lệ ho, tỷ lệ sốt, số ca chết cùng lượng thức ăn tiêu thụ phải được theo dõi hằng ngày.
Hệ thống thông gió, nhiệt độ, bụi, ammonia và mật độ nuôi cũng cần được kiểm tra. Nếu có heo mới chết hoặc mang biểu hiện điển hình, bác sĩ thú y nên tiến hành mổ khám và lấy mẫu xét nghiệm trước khi thay đổi thuốc.
Lịch sử vaccine và những loại thuốc đã sử dụng cần được rà soát đầy đủ. Kháng sinh chỉ nên được lựa chọn sau khi xem xét tác nhân, độ nhạy cảm và khả năng tiếp nhận thuốc của đàn.
Kiểm soát APP và Mycoplasma theo hướng tổng thể
Chương trình kiểm soát cần phối hợp quản lý đàn, an toàn sinh học, vaccine và sử dụng thuốc hợp lý. Mô hình cùng vào, cùng ra nên được áp dụng khi điều kiện trang trại cho phép. Heo từ nhiều nguồn hoặc nhiều độ tuổi cũng cần được hạn chế trộn chung.
Hệ thống thông gió phải đủ khả năng giảm độ ẩm và khí độc. Mật độ nuôi cần phù hợp, còn khu chuồng phải được vệ sinh, sát trùng và để trống giữa các lứa.
Ngoài tỷ lệ chết, các chỉ số như ADG, FCR, số ngày đạt trọng lượng xuất bán, chi phí điều trị và bệnh tích tại lò mổ cần được theo dõi thường xuyên. Những dữ liệu này phản ánh đầy đủ hơn tác động kinh tế của bệnh hô hấp.
Kết luận
APP và Mycoplasma hyopneumoniae có đặc điểm gây bệnh khác nhau nhưng đều có thể làm giảm hiệu quả chăn nuôi heo. Việc theo dõi sớm triệu chứng hô hấp, xác định đúng tác nhân và đánh giá đồng thời ADG, FCR cùng thời gian xuất bán sẽ giúp trang trại kiểm soát thiệt hại tốt hơn. Khi đàn heo ho kéo dài, khó thở, giảm ăn hoặc xuất hiện ca chết đột ngột, người chăn nuôi hãy gọi hotline kỹ thuật Green Vet 1800 6635 để được tư vấn phương án kiểm tra và xử lý.
